De 3 grootste misvattingen over burn-out

 

Er zijn veel misverstanden over burn-out. Dat is niet bevorderlijk voor de diagnostiek en niet voor het herstel. Lees de drie grootste misvattingen van dit moment. 


 

Misvatting 1
Burn-outklachten en burn-out zijn hetzelfde

Ruim 14% van de werkenden in Nederland heeft last van burn-outklachten. Dat zijn er zo’n 1,1 miljoen 1,2. Naar schatting van het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten zitten ruim 3.000 mensen overspannen of burn-out thuis 3.

Het grote verschil in de cijfers laat zien dat we het niet over hetzelfde hebben. Maar in de wetenschappelijke literatuur lees je hier zelden iets over en in de populaire media al helemaal niet.

Wat is het verschil?

Met burn-outklachten bedoelen wetenschappers: mentale vermoeidheid, psychische klachten, minder motivatie en verminderd functioneren als gevolg van te lang, te veel stress. Burn-outklachten noemden we vroeger stressklachten. Het zijn klachten die toenemen als de stress voortduurt. Er zijn dus lichte, matige en zware burn-outklachten. De ernst van deze klachten kun je meten met speciaal daarvoor ontworpen vragenlijsten 4.

Deze klachten verdwijnen als je je beter kunt ontspannen en de chronische stress stopt 5. Met andere woorden: de 1,1 miljoen mensen die in meer of mindere mate last hebben van burn-outklachten kunnen daar relatief gemakkelijk vanaf komen.

Burn-out zijn is iets heel anders.

Burn-out betekent opgebrand, niks meer kunnen. Het ontstaat na een periode van toenemende burn-outklachten. Die 3.000 mensen die met burn-out thuis zitten zijn echt ziek. Burn-out ben je niet plotseling. Je lichaam geeft al langere tijd signalen, die je steeds moeilijker kunt negeren. Dat gaat door totdat je helemaal niet meer functioneert, niet op je werk en niet thuis. Je bent lichamelijk en emotioneel een wrak. Naast lichamelijke kwalen heb je ook last van psychische klachten zoals (lichte) depressie en angst 6, 7, 8. Stressoren uitbannen of problemen oplossen is niet meer voldoende: door de uitputting en een haperend herstelvermogen knap je van rust niet op en blijf je je beroerd voelen 9.

Doordat je stresssysteem uit balans is, kun je burn-out niet op dezelfde manier diagnosticeren en behandelen als burn-outklachten. Ook om te herstellen zijn er andere maatregelen nodig.

(Zie de blog: Eerste hulp bij burn-out)

 

Misvatting 2
Hardlopen is het beste medicijn tegen burn-out

In een persbericht van de Radboud Universiteit werden we misleid door de kop: Hardlopen werkt als medicijn tegen burn-out 10. De NOS deed er nog een schepje bovenop met Ren je burn-out eruit. Met zo’n titel kun je gemakkelijk aandacht genereren voor het groeiende stress- en burn-outprobleem in ons land, maar het komt de oplossing niet ten goede.

Een week later heeft Radboud de kop van het persbericht aangepast en er burn-outklachten van gemaakt. Het onderzoek van de promovendus ging namelijk over activiteiten die werkgerelateerde vermoeidheidsklachten kunnen tegengaan. In de onderzoeksgroepen zaten uitsluitend mensen met burn-outklachten, geen mensen die ziek thuis zaten omdat ze burn-out zijn. Dat is nogal een verschil.

Maar het kwaad was al geschied.

De populaire media bevestigden direct de vooroordelen over patiënten met burn-out. Daarmee bedoel ik dat ze bang zouden zijn voor inspanning, te weinig gemotiveerd zijn om weer aan de slag te gaan of te veel somatiseren (dat is: te veel aandacht hebben voor hun lichamelijke klachten in plaats van de psychische problemen op te lossen). Je hoeft het artikel niet eens te lezen, de kop geeft al aan wat nodig is: mensen met burn-out moeten een schop onder hun kont.  

De energetische en neurohormonale problemen waarmee burn-outpatiënten kampen zijn dusdanig dat we de suggestie ‘Ren je burn-out eruit’ kunnen vergelijken met het advies ‘Tennis je tennisarm eruit.’ Klinkklare onzin dus.

Overigens is gematigd sporten niet per se schadelijk bij burn-out. Om te beoordelen wat goed of te veel is, zijn de effecten ná de inspanning maatgevend: hoe herstel je? Ook je conditie speelt een rol: ben je geoefend of beweeg je weinig. Maatwerk dus.  

(Zie de blog: Moet je sporten als je burn-out bent?)
 

Misvatting 3
Door anders te denken of door je problemen op te lossen herstel je van burn-out

Bij burn-outs schrijven behandelaars meestal cognitieve gedragstherapie of oplossingsgerichte therapie voor. Het idee erachter is dat de klachten zijn ontstaan als gevolg van psychologische problemen en dat deze dus ook moeten worden opgelost met psychologische maatregelen 11. Vanuit onze 20 jaar praktijkervaring weten wij dat dit niet werkt.

Vergelijk het met roekeloos rijgedrag.

Dat is een psychologisch probleem omdat je met dit gedrag jezelf en anderen in gevaar brengt. Stel dat het op een dag misgaat: je wordt zwaar gewond wakker in een ziekenhuisbed. Wat bevordert dan je herstel? Niet de psycholoog die je helpt om voortaan voorzichtiger te rijden. De eerste hulp draait om verzorging van je wonden, een operatie en revalidatie.

Zo is het ook met een burn-out.

Een andere mindset of oplossingen bedenken voor je problemen is bij burn-outklachten wel, maar bij een burn-out nauwelijks mogelijk, aangezien je hersenen niet goed functioneren 12, 13. Bovendien overzie je de reikwijdte van je oplossingen niet meer. Reden waarom we patiënten adviseren even te wachten met grote beslissingen te nemen. In de biologische psychiatrie is dit al lang geen hypothese meer, maar dat is het nog wel voor veel psychosociale professionals 14. En dat is doorgaans de beroepsgroep waar burn-outpatiënten door hun huisarts of bedrijfsarts naar worden verwezen.

Bij een burn-out is het belangrijkste dat het herstel gefaseerd verloopt en dat de maatregelen zijn afgestemd op de mogelijkheden van de patiënt. De mate van herstel bepaalt het tempo.

Pas als je herstelvermogen is toegenomen en je hersenen beter functioneren heeft het zin om je gedrag  onder de loep te nemen. Zodat het niet weer gebeurt.

 

   Carolien Hamming

   Vragen of opmerkingen? Zet je reactie hieronder of mail naar info@csrcentrum.nl.
   
    Lees ook: 

    * Waarom de reguliere behandeling van burn-out hopeloos tekort schiet

    * Het beste medicijn tegen burn-out is héél veel slapen

 

                              Kijk ook onze filmpje: 

                              * Waarom raken gezonde gezonde mensen burn-out?

                               * Klik hier voor een overzicht van alle blogs
 

Noten

1. TNO (2016) Arbo Balans. Kwaliteit van de arbeid,  effecten en maatregelen. 2016. http://www.monitorarbeid.tno.nl/dynamics/modules/SPUB0102/view.php?pub_Id=100418&att_Id=4911
2. RIVM (2017). Overspannenheid en burn-out. http://volksgezondheidenzorg.info/onderwerp/overspannenheid-en-burn-out/cijfers-context/trends
3. NCvB (2016).  Jaarcijfers. https://www.beroepsziekten.nl/sites/default/files/documents/ncvb_kerncijfers-persberichtamc-2017.pdf
4. Doelougeri, K. et al (2016). Diagnosing burnout among healthcare professionals: can we find consensus? Cogent Medicine 3:1237605 http://dx.doi.org/10.1080/2331205X.2016.1237605
5. Verschuren, C.M. et al (2011). Multidisciplinaire Richtlijn Overspanning en Burnout. NVAB, NIP, NHG.
6. Chrousos, G.P., Gold, P.W. (2009). Concepts of Stress and Stress System Disorders. Overview of Physical and Behavioral Homeostasis. JAMA.
7. Cohen,S., Janicki-Deverts,D.,&Miller,G.E. (2007). Psychological stress and disease. Journal of the American Medical Association, 298, 1685-1687.
8. Lovallo, W.R. (2015). Stress and Health. Biological and psychological interactions. SAGE (3e editie).
9. Zweden, S, van. (2015). Waarom duurt burnout zo lang? Tijdschrift voor Psychotherapie
10. Op de website van de Radboud Universiteit werd het persbericht van 28/9 na 4 oktober aangepast; achter burnout is het woord ‘klachten’ toegevoegd. http://www.ru.nl/nieuws-agenda/nieuws/vm/bsi/2017/hardlopen-medicijn-tegen-burnout/
De aankondiging van de promotie werd niet aangepast: http://www.ru.nl/nieuws-agenda/agenda/promoties-oraties/@1111458/hardlopen-medicijn-burnout/ 
11. Terluin B. (2015). Interventies bij overspanning en burn-out. Huisarts & wetenschap 58 (4:)212-216. (Berend Terluin is een van de opstellers van de huidige richtlijn).
12. Dam, A. Van; et al (2014). Burn-out, cognitieve problemen, stress en vermoeidheid. De Psycholoog
13. Dam, A. van (2016). Subgroup analysis in burnout: relations between fatique, anxiety and depression. Frontiers in Psychology. https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fpsyg.2016.00090/full
14. Ganzel, B., Morris P. (2010), ‘Allostasis and the humanbrain: integrating models of stress from the social and life sciences’. Psychological Review 117(1):134-174. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2808193/

 

Reacties

Zo juist, wat hier verwoord wordt.
Zit je met een burn-out? Denk je dat je vroeg-dementie hebt? Wel, laat je opnemen. Echt. Je hebt hte ook; tijdelijke dementie, i.c. in je mogelijkheden om je dagen te structuren, en je herstel niet verder te bezwaren.
Ik heb het niet gedaan. Het advies van een "medisch expert" gevolgd, die ook voor de verzekering wel eens wat controles doet.
Nou, gevolg is dat mijn klachten chronisch zijn geworden. Mijn relatie stuk. Heel veel geld kwijt. Inderdaad; neem GEEN beslissingen. En mijn herstelkansen zijn drastisch gezakt.
Ik kan iedereen aanraden de 3de misvatting hier nog eens grondig door te nemen. Of te laten lezen.
He loslaten in die fase waarin de burn-out wordt vastgesteld, en die is ontstaan door te lang vast-te-houden, dat loslaten is te moeilijk en te a-typisch. Laat je opnemen. Iemand moet minstens 8 weken alles overnemen. Voor de brokken niet meer te lijmen zijn. Geloof me, CVS is een serieuze handicap. Waarschijnlijk voor de rest van je leven.

Dag Caroline, dank je wel voor dit heldere artikel. Als vitaliteitsexpert zo goed met deze toelichting te mogen inspireren en verspreiden. Door mijn eigen ervaring van burn-out (zware klachten) in wanhoop en zonder begeleiding zeer intensief gaan sporten met een op korte termijn beter gevoel maar na 1 jaar volledige uitputting van het immuunsysteem met een opname in het ziekenhuis van 6 weken tot gevolg (een zeer diep genesteld abces wat mijn systeem niet zelf helen). Had ik het maar eerder geweten dat sporten NIET de oplossing was....Pas daarna is het werken aan herstel pas echt gestart, door een integrale aanpak op vele vlakken aan het werk (relationeel, sociaal, mentaal, zingeving, fysiek en gestructureerd stap voor stap). Zo ben ik intens dankbaar van mijn ervaring mijn missie mogen maken: vitaliteit als levenselixer!

Klopt helemaal dit artikel..zelf ervaren maar ook heel herkenbaar in mijn praktijk met de clienten die ik mag begeleiden,

Dag Carolien,

Helder artikel over de misvattingen bij een Burnout. Ik loop hier zelf steeds tegenaan, doordat cliënten eerst in het reguliere circuit terecht komen. Waarbij aan de lichamelijke klachten/ontregeling weinig of geen aandacht wordt geschonken.
Het is een kwestie van coping hoort de client dan. Ga maar met je werkgever praten over aanpassing van je werkzaamheden enz. Met als resultaat, dat er vaak weinig verbetering optreedt.
Uit de praktijk blijkt dan, dat de CSR methode wel goede resultaten geeft bij de behandeling en het voorkomen van stress en een burnout. Je kunt de lichamelijke klachten niet negeren.
Zoals je aangeeft is bij een burn-out het belangrijkste dat het herstel gefaseerd verloopt en dat de maatregelen zijn afgestemd op de mogelijkheden van de patiënt. De mate van herstel bepaalt het tempo.
Pas als je herstelvermogen is toegenomen en je hersenen beter functioneren heeft het zin om je gedrag  onder de loep te nemen. Zodat het niet weer gebeurt.

Dank voor het verwoorden van de misvattingen.
 
Met vriendelijke groet,

Aafke Dijkstra
CSR stresscoach

Ook ik kamp met een burn-out. Ik sport de laatste tijd ook veel, omdat dat "goed" zou zijn. Nu lees ik dit artikel en jullie ervaringen. Merk dat ik de ene keer vooruit ga, maar de andere keer 3 stappen achteruit met steeds ergere depressieviteit. Ik weet niet meer waar ik het zoeken moet en wil zo graag snel goede hulp, maar weet niet waar ik het zoeken moet. Graag zou ik willen weten waar ik terecht kan

Beste Paula,

Op deze pagina vind je bij ons aangesloten CSR-coaches (scrol door naar onderaan pagina en vul daar je locatie in). Je kunt vervolgens een kosteloos en vrijblijvend kennismakingsgesprek van 20 minuten aanvragen.

Of stuur even een mailtje naar info@csrcentrum.nl, dan zal een collega je vraag beantwoorden.

Voordat ik verder contact met jullie opneem, wil ik graag weten of de behandeling wordt vergoed vanuit de zorgverzekering
Ik heb een IZZ verzekering en ben aanvullend verzekerd voor fysiotherapie (16 behandelingen) en tandarts

Beste Toos,

Helaas worden stressklachten niet (meer) vergoed door de ziektekostenverzekering. Mocht je nog andere vragen hebben, dan horen we het graag.

Goed blog, kleine verschillen kunnen grote gevolgen hebben!

Helemaal mee eens, maar jammer dat er, in ieder geval in dit artikel, geen hoofdrol is voor voeding. Terwijl die zo extreem belangrijk is om een lichaam dat 'op' is te herstellen.

Over voeding bestaan ook geen misvattingen. Eet zo gevarieerd mogelijk uit de schijf van vijf en vermijd zo veel mogelijk toegevoegde suikers, cafeïne en alcohol. Er zijn middelen op de markt waarvan wordt beweerd dat deze helpen bij herstel van een burn out (bijvoorbeeld Rhodiola, Siberische ginseng, Ashwaganda). Wetenschappelijk bewijs hiervan ontbreekt en zolang het geen bijwerkingen schaadt het verder niet. Overleg gebruik van suplementen altijd eerst met je arts.

Reactie toevoegen

Plain text

  • Geen HTML toegestaan.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.